Bu çalışmada, huzurevinde kalan yaşlıların, yalnızlık, yakınlarından ayrı olma, sosyal desteklerin azlığı gibi nedenlerin tetikleyici olduğu düşünülerek anksiyete düzeyleri belirlenmek istenmiştir.

Araştırma Manisa İli Kent Merkezi Belediye Huzurevinde kalmakta olan yaşlılar üzerinde yürütülmüştür.

Araştırmanın örneklemini oluşturan 46 yaşlının 34 ü erkek(%73.9), 12 si (%26.1) kadındır. Yaş ortalaması 74.19- 5.87 ( en küçük=60, en büyük=86 dır. Yaşlıların % 4.3 ü evli, % 26.1 i bekar, % 58.7 si dul, % 10.9 u boşanmıştır.

Yaşlıların %91.3 ünün bakacak kimsesi yoktur,bu nedenle huzurevine yerleşmişlerdir, %80.4 ü yakınlarının yeterince ziyarete gelmediklerini belirtmişler ve % 93.5 i bu ziyaret sıklığından memnun olmadıklarını söylemişlerdir.yakınlarından ekonomik destek alma ve kurumun sosyal gereksinimlerine yanıt verme durumu iç açıcı değildir, büyük bir kısmı(%84.4)ekonomik destek almadıklarını belirtmişler,ancak kurumun sosyal desteğinden memnun olduklarını iletmişlerdir.

Yaşlıların kendi anksiyetesini değerlendirme ortalaması 35.04-4.23 olarak belirlenmiştir( en düşük=28, en yüksek=47) olarak bulunmuştur. Örneklemin tamamında anksiyete bulunmadığı belirlenmiştir

Yaşlılarda anksiyete bozukluğunun tanımlanması pek çok durumla ilişkilidir. Yaşlılık beraberinde bir çok tıbbi problemi de getirmektedir. Bu durum anksiyete bozukluklarının getirdiği fiziksel semptomlarla da ilişkilidir. Ancak tanımlanması son derece güç bir durumdur. Hafızadaki azalma, demans ya da anksiyete bulgularıyla ortaya çıkabilmektedir. 65 yaş ve üzeri yaş grubunda anksiyete bozukluğu prevelansı %5.5 olarak verilmektedir. Başka bir deyişle her yüz kişiden yaklaşık 5-6 sı en azından bir anksiyete hastalığı ile başetmeye çalışmaktadır.

Araştırmaya katılan yaşlıların % 26.1 i kadın, % 73.9 u erkektir. Çalışmalar orta yaşlı ve yaşlı kadınlarda erkeklere göre 2 kat daha fazla anksiyete bozukluğu olduğu yönündedir. Bizim çalışmamızdan elde edilen sonuçlar grubun tümünde anksiyete bulguları olmadığını göstermiştir(pu. Ort. 35.04-4.23). Literatür huzurevi gibi sosyal kurumlarda kalan yaşlıların anksiyete ve depresyon araştırmaları için özel bir grup oluşturduğunu belirtmektedir. Yurt dışında yapılan pek çok çalışma da huzurevinde kalan yaşlılarda anksiyete ve depresyon yaygınlığının normal yaşlı nüfusa göre daha yüksek olduğunu bildirmiştir. Türkiyede ki çalışmalarda huzurevlerinde anksiyete ve depresyon belirti yaygınlığı bildirmişlerdir, huzurevi koşullarının, huzurevinde kalanların kurumdan tatmin olma düzeyleri ile anksiyete ve depresyon arasında ilişki olduğunu, yalnızlık duygusu yaşanmasının, aidiyet duygusu yaşanmasının, aidiyet duygusu ve sosyal desteğin az olmasının anksiyete ve depresyon gelişmesinde önemli rol oynayan etkenler olduğunu belirtmişlerdir. Araştırmalar çocuklarının sosyal desteğinin yetersiz olması, dul olma, kadın olma, daha az eğitimli olmanın, yaşlının sağlık sorunlarının bulunması ve huzurevinde kalmayı seçme hakkının kendisinde olmamasının anksiyete ve depresyonu arttıran etkenler olduğunu göstermektedir. Çalışmamızda araştırmaya katılan huzurevi sakinlerinin büyük çoğunluğunun okur-yazar olduğu, ilkokul ve ortaokulu bitirdikleri belirlenmiştir. Yaşlıların yaş ortalaması 74.19 dur. Ülkemiz koşullarında 70 yıl geriye gidildiğinde, grubun eğitimli olduğu söylenebilir. Çocuklarının belli işi olanlar da çoğunluktadır(%45.7). Araştırma grubunun % 63 ünde kronik hastalık bulunmakta, ancak %71.7 si diyet yapmamaktadır. Yaşlıların bakacak kimseleri olmadığı için çoğunlukla kendi iradeleri ile kuruma geldikleri belirlenmiştir. Yaşlıların bu özellikleri yukarıda sözü edilen araştırma bulguları ile uyum göstermektedir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgularda anksiyete bulgularının ortaya çıkmamış olması, bu durum ile ilgili olduğunu düşündürmüştür. Yaşlıların belirttiğine göre kurumun çoğunlukla sosyal gereksinimlerini karşılıyor olması da elde ettiğimiz sonucu destekleyen bir bulgudur. Bu durumda huzurevlerinin yaşlıların sosyal desteklerine katkılı kurumlar olmaları, yoğun günlük yaşamın çekirdek aile içinde yaşlı bakımına izin vermiyor olması nedeniyle yaşlıların kendi seçimleriyle huzurevi gibi kurumlarda kalmaları ve tabii ki eğitim düzeyi yaşlılarda anksiyeteyi önleyici faktörler olarak tartışılabilir. Lütfen yaşlılardan desteğinizi esirgemeyiniz.

Yrd. Doç. Dr. Gülten KARADENİZ

Celal Bayar Üniversitesi

Manisa Sağlık Yüksekokulu