Çocuklar okula başladıktan sonra ailelerin birçoğunun o güne kadar
fark etmedikleri bazı problemler aniden ortaya çıkıverir. Çocuğa
verilecek cep harçlığı da sorun olabilecek konulardan biridir. Anne ve
babalar çocuklarına harçlık verip vermeyecekleri, vereceklerse ne zaman
ve miktarın ne kadar olacağı konusunda kararsızlık yaşayabilirler.
Cep harçlığının verilmesi, aileden aileye değişiklik gösterse de
sizin bu konuda ona klavuzluk edeceğiniz ve çevresindeki arkadaşlarından
çok farklı kalmayacağı bir yaşta başlamalıdır. Bu konudaki asıl amaç
çocuğun küçük yaşlardan itibaren para idaresi konusunda sorumluluk
almasıdır. Bunun yanı sıra, cep harçlığının çocuğa sağladığı başka
yararlar da vardır. Parayı nereye harcayacağı konusunda alternatifleri
olan çocuk bu sayede seçimler yapmayı da öğrenir. Örneğin, almayı çok
istediği herhangi bir şey için para biriktirmeyi ne kadar erken yaşta
öğrenirse ileride de hedeflediği şeye sahip olmak için belirli bir süre
sabretmesi gerektiğini daha kolay öğrenecektir. Bunlara ek olarak,
ailenin bir bireyi olduğu için verilen cep harçlığı kendini daha değerli
görmesine sebep olacak ve bir birey olduğunun farkındalığını
yaşayacaktır.
Cep harçlığının çocuk üzerindeki olumu etkilerinden bahsettik.
Aileler için bir diğer önemli konu da uygun harçlık miktarıdır.
Verilecek harçlığın miktarını ailenin genel gelir düzeyi belirlese de
dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır. Çocuğa verilen cep
harçlığı arkadaşlarından ne çok fazla ne de çok az olmalıdır. Cebinde
çok fazla para olan çocuk her istediğini alabileceğini düşünebilir, bu
konuda savurgan davranır ve para konusunda sorumluluk sahibi olamaz,
fazla harçlık ileriki yaşlarda tatminsizlik duygusu da yaşatabilir. Az
miktarda para alan çocuk ise arkadaşları arasında yetersizlik duygusuna
kapılabilir veya sahip olmak istediği ufak tefek şeyler için zaman zaman
çalma davranışı sergileyebilir. Verilen harçlık, çocuğun yaşıyla doğru
orantılı bir şekilde arttırılmalıdır. Bunun yanı sıra, çocuk ilkokula
başladıktan sonra ufak miktarlarla günlük para verilmesine başlanmalı
ortaokulda haftalık olarak verilmelidir.
Aileler verdikleri harçlık verirken çocuklara bu konuda klavuzluk
edebilmelidir. Bu durumda, verilen parayı nereye harcamaları gerektiğine
müdahaleci olmadan beraberce karar alınabilir. Paranın ne anlama
geldiği, nasıl kazanıldığı, değerinin alım gücü kadar olduğunu ve nelere
harcanabileceği çocuğa anlatıldıktan sonra ilk zamanlarda yaptığı
seçimleri eleştirmemek gerekir. Fakat, çocuğa verilen paranın bir
miktarı ile tasarruf yapması çeşitli yollarla öğretilebilir. Örneğin,
ailenin karşıladığı temel ihtiyaçlarının haricindeki marka kıyafetler,
çok istediği ama anne ve baba tarafından pahalı bulunan veya alınması
gerekli görülmeyen bir oyuncak için para biriktirmesi teklif edilebilir
ya da daha önceden belirlenen bir sürenin sonunda istediği herhangi bir
şey alınabilir. Biriktirdiği parayı saklamak için kilitli bir kumbara
alınması da teşvik edici olacaktır. Birçok çocuk bu sayede hedef koymayı
ve hedefe ulaşabilmek için neler yapması gerektiğini öğrendiği için
harçlık konusunda klavuzluk etmek önemlidir.
Ailelerin karşılaştığı harçlık problemlerinden birisi de normal
düzeyde harçlık alan çocuğun aldığı paraya itiraz veya isyan etmesidir.
Bu durumlarda yakın arkadaşlar baz alınır ve Ali, şu kadar alıyor, ben
niye bu kadar az alıyorum.gibi örnekler verilir. İlk olarak, ailenin
çocuğa kendi ekonomik durumları hakkında kısa ve net bir açıklama
yapması, kendini başka çocuklarla kıyaslamaması gerektiği, kendi yaşı
için gerekli miktarın verildiği ve durumun yaptığı bu itirazlarla
değişmeyeceğinin anlatılması gerekir. Çocuğun isyankar tavrına anne ve
baba ortak bir tutarlılık göstermeli, ailenin diğer büyükleri de bu
konuda uyarılmalı ve harçlık belirlenen miktarda tek elden
verilmelidir.
Ailenin verilen harçlık konusundaki beklentilerini kendi içinde de
netleştirmiş olması gerekir. Çocuğa verilen para temel ihtiyaçlarını
karşılaması için değil hoş vakit geçirmesi içindir. Örneğin beslenme
çantası hazırlamak yerinde çocuğa para verip yemek almasını söylemek,
çocuğa özgüvenini sağlamlaştırmaktan çok kendi ile yeterince
ilgilenilmediğini düşündürebilir. Çocuk, hazırlanan yemeğin üzerine
çikolata alarak çok mutlu olurken tüm beslenmesini okul kantininden
almakla kendini üzgün hissetmesine sebep olabilir. Bu sebeple ailenin
harçlık verirken bu paranın onun sorumluluk duygusunun gelişmesine ve
özgüveninin sağlamlaşmasına yardımcı olduğu unutmamalı, yetersiz veya
çok miktarlarda para verme ile çocuğun iç dünyasının etkileneceği,
ailenin hemen her konuda olduğu gibi bu konuda da klavuz ve yol
gösterici olduğu unutulmamalıdır.
Klinik Psikolog Merve Soysal
Ekleyen: Pdrci.NET
Eklenme Tarihi: 2010-12-20 10:09:34